Οι κορυφαίες παράλληλες δουλειές στα πιο εξωτικά μέρη

Λοιπόν, τι κάνετε όταν τα πράγματα δυσκολεύουν και χρειάζεστε κάποια επιπλέον χρήματα; Κοιτάξτε γύρω σας, στην κοινότητά σας, και σκεφτείτε τα τοπικά προβλήματα. Συχνά οι φτωχές ή οικονομικά λιγότερο ευνοημένες περιοχές είναι αυτές που βγάζουν τις καλύτερες ιδέες, απλώς επειδή είναι ανάγκη. Οι πλούσιοι μπορεί να προτείνουν λύσεις, αλλά συχνά δεν καταλαβαίνουν τη φτώχεια ή την ανισότητα σε προσωπικό επίπεδο. Έτσι, οι ιδέες τους μπορεί να μη λειτουργούν σε μέρη όπου τα χρήματα είναι λιγοστά. Είτε το πιστεύετε είτε όχι, πολλές εταιρείες του Fortune 500 ξεκίνησαν σε περιόδους οικονομικών δυσκολιών. Γιατί; Σε τέτοιους καιρούς οι άνθρωποι συχνά σφίγγουν το ζωνάρι και ψάχνουν πρακτικές λύσεις. Οι μεγάλες επιχειρήσεις δεν μπορούν πάντα να δώσουν τις απαντήσεις, οπότε υπάρχει χώρος να λάμψουν οι νεοφερμένοι. Φυσικά, υπάρχει πάντα και μια μελέτη ή δύο που ισχυρίζονται ότι στηρίζουν οποιαδήποτε άποψη, αλλά μερικές φορές αυτό που πιστεύουν οι άνθρωποι έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο από την πραγματικότητα. Έχετε υπόψη ότι επιχειρήσεις ξεκινούν και σε εύπορες περιοχές και σε περιόδους ευημερίας, αλλά οι ιστορίες «από τη φτώχεια στα πλούτη» είναι συνήθως πιο εμπνευσμένες και πιο διασκεδαστικές για να τις γράφεις και να τις διαβάζεις.

Ας απομακρυνθούμε όσο γίνεται από τα παραδοσιακά καταφύγια της επιτυχίας και ας βρούμε εμπνευσμένες ιστορίες ανθρώπων που ζουν σε χώρες με λιγότερους πόρους, ιδίως κρατικούς πόρους, οι οποίοι το χρησιμοποίησαν προς όφελός τους για να δημιουργήσουν εργαλεία που βοήθησαν πρώτα τους ντόπιους και έπειτα κι άλλους στον κόσμο που αντιμετώπιζαν τα ίδια προβλήματα. Έχετε υπόψη ότι, παρόλο που αυτές οι παράλληλες δουλειές έγιναν σε πολλές περιπτώσεις παγκόσμιες, αυτό δεν σημαίνει ότι, από όποιο μέρος του πλανήτη κι αν μας διαβάζετε, οι υπηρεσίες ή τα προϊόντα τους έχουν φτάσει και στα μέρη σας.

Ο υάκινθος του νερού είναι ένα όμορφο λουλούδι που επιπλέει ελεύθερα στις υδάτινες οδούς, τόσο ελκυστικό που συχνά χρησιμοποιείται για διακόσμηση σε τεχνητές λίμνες. Το πρόβλημα είναι ότι πολλαπλασιάζεται γρήγορα και εμποδίζει τον ήλιο να μπει στο νερό, διαταράσσοντας έτσι τη ζωή από κάτω. Ακούγεται σαν ένα κακό φυτό που πρέπει να εξαφανιστεί, σωστά; Μην βιάζεστε, γιατί ο κόσμος δεν είναι άσπρος-μαύρος, και τα περισσότερα «κακά» πράγματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για «καλό». Αυτό το φυτό έχει γεννήσει αμέτρητες παράλληλες δουλειές για ντόπιους που ψάχνουν δημιουργικούς και κερδοφόρους τρόπους να κρατούν τον πληθυσμό του μικρό. Ένα από όσα κάνει αυτό το φυτό είναι να απορροφά μέταλλα και τοξίνες, πράγμα που το κάνει ιδανικό εργαλείο για φθηνό καθαρισμό του νερού, που πολλοί υποστηρίζουν ότι είναι βιώσιμος, μέχρι να έρθει η μέρα που ο υάκινθος θα εξαφανιστεί εντελώς όπως κάθε άλλος φυσικός πόρος. Αυτά όμως είναι δουλειά των επιστημόνων. Και οι άλλοι άνθρωποι χρειάζονται δουλειά, γι’ αυτό η μεγαλύτερη μπίζνα με τον υάκινθο του νερού είναι η χρήση του στη χειροτεχνία, που μπορεί να αξιοποιήσει κερδοφόρα οποιοσδήποτε είναι δημιουργικός, επιδέξιος με τα χέρια του και με δημιουργικό μυαλό.

Ένας τέτοιος άνθρωπος είναι η Ατσένιο Ιντατσάμπα (Achenyo Idachaba) από τη Νιγηρία. Ίδρυσε τη MitiMeth, μια εταιρεία που μετατρέπει τον υάκινθο του νερού, ένα εισβολικό ζιζάνιο που φράζει τις υδάτινες οδούς, σε χειροποίητα προϊόντα όπως καλάθια και αξεσουάρ για το σπίτι. Αξιοποίησε αυτή τη γνώση για να αντιμετωπίσει και τα γεωργικά και αστικά απόβλητα, μετατρέποντάς τα επίσης σε χειροτεχνήματα. Πραγματικά αξιοσημείωτο για έναν άνθρωπο που το μόνο που ήθελε ήταν να σταματήσει τον υάκινθο του νερού από το να φράζει τα νερά του τόπου της. Ομολογουμένως, η Ατσένιο είχε ένα εκπαιδευτικό και ίσως και οικονομικό πλεονέκτημα, αφού γεννήθηκε στις ΗΠΑ και πήρε εκεί το MBA της και ένα πτυχίο στην πληροφορική, αλλά τι σχέση έχει η πληροφορική με τη χειροτεχνία; Χρησιμοποίησε το επιχειρηματικό της μυαλό για να εντοπίσει μια ανάγκη και να την αντιμετωπίσει, και έχει εκπαιδεύσει περισσότερους από 300 ντόπιους στην ύφανση, για να ακολουθήσουν τα βήματά της. Σκεφτείτε και τις άλλες θέσεις εργασίας που δημιούργησε ελέγχοντας τον πληθυσμό του υάκινθου του νερού, βοηθώντας παράλληλα να επιβιώσει κάθε άλλο είδος που δεν μπορεί να τα βάλει μόνο του με τον υάκινθο του νερού.

Ένα από τα αποφθέγματα που μας έχουν βάλει στο μυαλό από καταβολής κόσμου είναι το «Δώσε σε κάποιον ένα ψάρι και θα φάει μια μέρα· μάθε τον να ψαρεύει και θα τρώει για πάντα». Αυτό που πολλοί παραβλέπουν είναι ότι, μέχρι να εκπαιδευτεί αυτός ο άνθρωπος, χρειάζεται χρήματα για να φάει, και όταν μάθει να ψαρεύει, χρειάζεται χρήματα για να αγοράσει τον εξοπλισμό. Ξέρετε τι είναι δύσκολο να βρεις όταν είσαι φτωχός; Χρήματα για να ψαρέψεις, αφού μάθεις πώς γίνεται, και ένας άνθρωπος, ο Μοχάμαντ Γιούνους (Muhammad Yunus) από το Μπανγκλαντές, το κατάλαβε αυτό και βρήκε τι να κάνει γι’ αυτό το πρόβλημα.

Το 1983 ο Γιούνους, κάτοχος του Νόμπελ Ειρήνης, ίδρυσε την Grameen Bank, έναν οργανισμό μικροχρηματοδότησης και μια τράπεζα κοινοτικής ανάπτυξης που βοηθά εκατομμύρια ανθρώπους να ξεκινήσουν τη δική τους επιχείρηση και να ξεφύγουν από τη φτώχεια. Η πραγματική της αποστολή ως τράπεζας είναι η καταπολέμηση της φτώχειας, και για την αποπληρωμή στηρίζεται στην πίεση του περίγυρου, κάτι πολύ συνηθισμένο στις μικρές πόλεις και στα χωριά. Αυτό οδηγεί σε ποσοστό αποπληρωμής 98%. Τα επιτόκια είναι ανταγωνιστικά για τα μεγάλα δάνεια, ενώ για τα μικρότερα δάνεια, που ξεκινούν από μόλις 30 δολάρια, διαπραγματεύονται με βάση την ικανότητα αποπληρωμής του καθενός. Η τράπεζα δανείζει κυρίως σε γυναίκες, με το 95% των πελατών της να είναι γυναίκες, πιστεύοντας ότι η παροχή οικονομικών πόρων στις γυναίκες μπορεί να οδηγήσει σε συνολική βελτίωση του βιοτικού επιπέδου όλης της οικογένειας, βοηθώντας έτσι να βγει από τη φτώχεια.

Οι μελέτες πράγματι στηρίζουν αυτόν τον ισχυρισμό, και σε τραπεζικούς όρους ή στη Δύση αυτό λέγεται μικροχρηματοδότηση. Ωστόσο, αυτή η σκέψη δεν προέρχεται απαραίτητα από κάποια σύγχρονη μελέτη, αλλά από μια μακραίωνη συντηρητική κουλτούρα των μικρών κοινοτήτων, σχεδόν παγκόσμια, που λέει ότι το να δίνεις χρήματα στις γυναίκες και να χρησιμοποιείς την πίεση του περίγυρου για την αποπληρωμή ωφελεί περισσότερο τις οικογένειές τους, αφού οι γυναίκες σε αυτές τις συνθήκες αποπληρώνουν συχνότερα από τους άνδρες. Στην πιο απλή του μορφή, αυτός ο άνθρωπος, γεννημένος σε μια παραδοσιακή συντηρητική κουλτούρα, πάτησε πάνω σε αυτή την ιδέα και μετέτρεψε τη συντηρητική κουλτούρα των μικρών κοινοτήτων σε μια επιτυχημένη επιχείρηση, χρησιμοποιώντας σύγχρονα εργαλεία που έμαθε όταν πήρε το πτυχίο του στις ΗΠΑ, μαζί με τόνους έρευνας. Μια ενδιαφέρουσα παρένθεση: σε πολλές μη δυτικές μικρές, παραδοσιακές, συντηρητικές κοινότητες, αυτή η λογική (να παίρνουν δάνεια οι γυναίκες αντί για τους άνδρες, ή οι άνδρες να παίρνουν τα χρήματά τους από τις γυναίκες) χρησιμοποιείται επίσης ως κίνητρο για να παντρευτούν οι άνδρες, ακόμη κι αν οι λεπτομέρειες διαφέρουν από κουλτούρα σε κουλτούρα. Το παραδοσιακό σκεπτικό είναι το ίδιο: οι γυναίκες είναι πιο αξιόπιστες από τους άνδρες με τα χρήματα, και οι σύγχρονες μελέτες επιβεβαιώνουν παραδόσεις χιλιετιών.

Παρεμπιπτόντως, την Πρωτοχρονιά του 2024, ο Γιούνους καταδικάστηκε, αφού δεν γλίτωσε από τις κατηγορίες για παραβίαση της εργατικής νομοθεσίας, σε ηλικία 83 ετών, στην πατρίδα του, το Μπανγκλαντές. Και να πώς εξελίχθηκε: τον Αύγουστο του 2024, λίγες μέρες αφότου ορκίστηκε επικεφαλής της μεταβατικής κυβέρνησης του Μπανγκλαντές, ένα δευτεροβάθμιο δικαστήριο τον αθώωσε. Ηγήθηκε εκείνης της κυβέρνησης ώσπου παρέδωσε την εξουσία σε εκλεγμένη κυβέρνηση τον Φεβρουάριο του 2026.

Ας πάμε στη διπλανή πόρτα, στην Ινδία, για να γνωρίσουμε τον Αρουνάτσαλαμ Μουρουγκανάνθαμ (Arunachalam Muruganantham), γνωστό με αγάπη ως «ο άνθρωπος της περιόδου» (Menstrual Man), και όχι για τους λόγους που ίσως σκεφτεί ένας Δυτικός, αλλά για το πρωτοποριακό του έργο στην υγεία και την υγιεινή της περιόδου. Σε μια συγκινητική εκδήλωση αγάπης για τη γυναίκα του, δημιούργησε μια φθηνή σερβιέτα, αφού πρόσεξε ότι η γυναίκα του χρησιμοποιούσε παλιά κουρέλια κατά τη διάρκεια της περιόδου της. Γι’ αυτό που έκανε αντιμετώπισε τόση χλεύη και τόσο μεγάλο κοινωνικό αποκλεισμό, που το χρησιμοποίησε ως κίνητρο για να δημιουργήσει μια παγκόσμια επιχείρηση, η οποία τον έφερε το 2014 στη λίστα του περιοδικού Time με τους 100 ανθρώπους με τη μεγαλύτερη επιρροή. Σήμερα η εταιρεία του, η Jayaashree Industries, κατασκευάζει ένα απλό μηχάνημα που μπορεί να χρησιμοποιήσει οποιαδήποτε γυναίκα της υπαίθρου για να φτιάχνει σερβιέτες. Έτσι, αυτές οι γυναίκες της υπαίθρου μπορούν να φτιάχνουν αυτές τις φθηνές σερβιέτες και να τις πουλούν στις κοινότητές τους, βγάζοντας κι αυτές κάποια επιπλέον χρήματα. Αναφέραμε ότι αυτός ο άνθρωπος παράτησε το σχολείο, έχοντας τελειώσει μόνο την 9η τάξη (Γ΄ Γυμνασίου), λόγω της οικονομικής κατάστασης των γονιών του;

Πηγαίνετε σε οποιοδήποτε ακριβό κομμωτήριο και το πιθανότερο είναι ότι θα υπάρχει ένα μπουκάλι με κάτι από την Paul Mitchell Systems. Όταν σας λουσάρουν τα μαλλιά με αυτό το ακριβό προϊόν, να θυμάστε ότι το προϊόν προήλθε από δύο άστεγους, ο ένας από τους οποίους δεν μπορούσε να κρατήσει μια δουλειά. Αυτή η ιστορία αφορά τον Τζον Πολ Ντετζόρια (John Paul DeJoria), έναν από τους συνιδρυτές της Paul Mitchell Systems. Οι γονείς του, ελληνικής και ιταλικής καταγωγής, χώρισαν όταν εκείνος ήταν δύο χρονών, στο Λος Άντζελες. Αυτό το διαζύγιο δεν βγήκε σε καλό για κανέναν, αφού μεγάλωσε στη φτώχεια, συχνά σε ανάδοχες οικογένειες και με περιόδους στον δρόμο. Για να τα βγάλει πέρα, πουλούσε από παιδί χριστουγεννιάτικες κάρτες και εφημερίδες. Το 1971 δούλευε στην εταιρεία περιποίησης μαλλιών Redken Laboratories, από όπου απολύθηκε. Μερικές φορές η απόλυση ή το ότι δεν κρατάς μια δουλειά είναι σημάδι ότι είσαι γραφτό να κάνεις μεγαλύτερα πράγματα. Ύστερα από μια δεκαετία χωρίς να το βάλει κάτω, δανείστηκε το τεράστιο ποσό των 700 δολαρίων, τα οποία χρησιμοποίησε μαζί με τον συνέταιρό του, τον κομμωτή Πολ Μίτσελ, για να δημιουργήσουν την εταιρεία John Paul Mitchell Systems. Συχνά ζούσαν στα αυτοκίνητά τους, πουλώντας τα προϊόντα τους πόρτα πόρτα. Η φήμη τους απογειώθηκε και μέσα σε μια δεκαετία η εταιρεία άξιζε δισεκατομμύρια. Ξεκίνησε επίσης μια εταιρεία τεκίλας, την οποία πούλησε πριν από λίγα χρόνια για 5,1 δισεκατομμύρια. Όχι κι άσχημα για έναν άστεγο «αλήτη» χωρίς τυπική εκπαίδευση, λέξη που χρησιμοποιούμε μεταφορικά, γιατί το να είσαι άστεγος δεν σε κάνει αλήτη, και στην περίπτωση αυτού του ανθρώπου του έδωσε μια υπερδύναμη που δεν είχε κανείς άλλος: επιμονή, αποφασιστικότητα και άρνηση να τα παρατήσει. Η αποτυχία δεν υπάρχει· είναι μόνο ένα βήμα προς την επιτυχία, μέχρι τη μέρα που θα φύγουμε από αυτόν τον κόσμο, ό,τι κι αν θεωρεί ο καθένας επιτυχία.

Αυτή δεν είναι μια ιστορία «από τη φτώχεια στα πλούτη», είναι μια ιστορία «από τη φτώχεια στη φτώχεια», για έναν άνθρωπο που δεν αναζητούσε πλούτο αλλά αλλαγή. Ο Κένεντι Οντέντε (Kennedy Odede) γεννήθηκε με ελάχιστη πρόσβαση στην εκπαίδευση, ακόμη και στο καθαρό νερό, στις φτωχογειτονιές του Ναϊρόμπι, στην Κένυα. Το 2004, σε ηλικία 20 ετών, με 20 σεντς στην τσέπη, ο Οντέντε ίδρυσε την Shining Hope for Communities (SHOFCO) ως παράλληλη δουλειά. Αυτό που είχε ήταν η πεποίθησή του και η φωνή του. Το μόνο που ήθελε ήταν να μάθει στους ανθρώπους να διαβάζουν, και αυτό μεγάλωσε και έγινε κάτι μεγαλύτερο: σήμερα ο οργανισμός του παρέχει σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους σε πολλές αστικές φτωχογειτονιές της Κένυας καθαρό νερό, υγειονομική περίθαλψη, εκπαίδευση και προγράμματα οικονομικής ενδυνάμωσης. Όλα αυτά τα έργα χρηματοδοτούνται από ιδιωτικές δωρεές, ένα μερίδιο από τα προγράμματα οικονομικής ενδυνάμωσης και κρατική χρηματοδότηση. Αυτός ο άνθρωπος πήρε τα προβλήματά του, τα έλυσε, έμαθε σε άλλους να κάνουν το ίδιο και άλλαξε τον κόσμο χωρίς τίποτα στην τσέπη. Αυτό είναι το μεγαλύτερο επίτευγμα απ’ όλα.

Cartier Womens Initiative (Ατσένιο Ιντατσάμπα), The Guardian (Μοχάμαντ Γιούνους), Grameen Foundation (Μοχάμαντ Γιούνους), Al Jazeera (Αρουνάτσαλαμ Μουρουγκανάνθαμ), Famous entrepreneurs (Τζον Πολ Ντετζόρια), Shofco (Κένεντι Οντέντε)

Όλες οι εικόνες έχουν δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη (Grok Imagine και Claude) και δεν αποσκοπούν στο να περιγράψουν πραγματολογικά το θέμα που απεικονίζουν, αλλά μεταφορικά.