Ποια περιοχή είναι η πιο υπεύθυνη για το φαγητό που τρώμε;

Ξέρετε γιατί η Λατινική Αμερική παίρνει το στέμμα;

Εκεί γεννήθηκε η μεγαλύτερη υπερτροφή του πλανήτη.

Είναι παντού, πιο διαδεδομένη κι από τα social media.
Μάλλον βρίσκεται στο φαγητό που τρώτε αυτή τη στιγμή.
Ίσως και σε ό,τι πίνετε.
Μπορεί να κινεί το αυτοκίνητό σας, να ζεσταίνει ή να δροσίζει το σπίτι σας την ώρα που διαβάζετε αυτές τις γραμμές, να ταΐζει το κατοικίδιό σας ή το ζώο της φάρμας που καταλήγει στο πιάτο σας.

Αυτή η καλλιέργεια είναι το καλαμπόκι.

Η Μέση Ανατολή μάς έδωσε το ψωμί και τα οικόσιτα ζώα.
Η Κίνα μάς έδωσε το ρύζι και τα νουντλς.

Το καλαμπόκι όμως, που γεννήθηκε στο Μεξικό και στην Κεντρική Αμερική, κατέκτησε αθόρυβα τον σύγχρονο κόσμο. Έγινε η ραχοκοκαλιά των βιομηχανικών συστημάτων τροφίμων με έναν τρόπο που καμία άλλη καλλιέργεια δεν έχει φτάσει.

Γι’ αυτό, όταν ρωτάμε ποια περιοχή είναι η πιο υπεύθυνη για το φαγητό που τρώμε σήμερα, η απάντηση δείχνει κατευθείαν τη Λατινική Αμερική, και συγκεκριμένα την Οαχάκα (Oaxaca), πολιτεία του νότιου Μεξικού, μία από τις αρχικές πατρίδες του καλαμποκιού.

Κι όσο για όσους ζουν στις γειτονικές χώρες που μπορούν επίσης να διεκδικήσουν την πρώιμη καλλιέργεια του καλαμποκιού, μην ανησυχείτε, θα έρθει κι η σειρά σας σύντομα.

Αυτή τη φορά παραλείπουμε τις παραλίες. Αυτό το ταξίδι είναι για το φαγητό.

Σκεφτείτε το: όταν βρίσκεστε στο πανέμορφο, ηλιόλουστο Μεξικό, θέλετε στ’ αλήθεια ένα κλειστό μουσείο; Είναι πολύ καλύτερο να μπείτε σε ένα υπαίθριο μουσείο στην κορυφή ενός λόφου, ανάμεσα σε κτίρια που κουβαλούν ακόμη την παρουσία ενός αρχαίου πολιτισμού. Αυτό είναι το Μόντε Αλμπάν (Monte Albán), η πρωτεύουσα του αρχαίου λαού των Ζαποτέκων (Zapotec). Αυτός ο τόπος, με τις πέτρες του, τις πλατείες του και τα προσεκτικά σχεδιασμένα μονοπάτια του, αφηγείται την ιστορία της αρχιτεκτονικής τους ιδιοφυΐας. Λίγο πιο πέρα, άλλοι αρχαιολογικοί χώροι φανερώνουν τη βαθιά τους γνώση της γεωργίας. Αυτή η περιοχή, φορτωμένη αρχαία μυστικά, είναι ένας από τους τόπους που γέννησαν τη βασισμένη στο καλαμπόκι κουζίνα της Οαχάκα που απολαμβάνουμε ακόμη και σήμερα.

Η Οαχάκα είναι γεμάτη φυσικά θαύματα. Ένα από τα πιο εντυπωσιακά είναι το Ιέρβε ελ Άγουα (Hierve el Agua), φυσικοί βραχώδεις σχηματισμοί που μοιάζουν με καταρράκτες που κυλούν. Αυτοί οι «απολιθωμένοι» καταρράκτες σχηματίζονται από νερό πλούσιο σε μέταλλα, που αναβλύζει από το έδαφος και αφήνει σιγά σιγά ανθρακικό ασβέστιο πάνω στο πρανές του γκρεμού. Στην περιοχή βρίσκεται επίσης το περίφημο δέντρο του Τούλε (Árbol del Tule), ένα από τα πιο φαρδιά δέντρα του πλανήτη. Κι επειδή είμαστε στο Μεξικό, βρίσκουμε χρόνο και για την ακτή. Πηγαίνουμε στο Πουέρτο Εσκοντίδο (Puerto Escondido), στον Ειρηνικό, με τα δυνατά κύματα για σερφ της παραλίας Σικατέλα (Zicatela) και την πιο ήσυχη, πιο προστατευμένη παραλία Καρισαλίγιο (Carrizalillo).

Ξέρατε ότι η Οαχάκα, ήδη διάσημη ως ένα από τα πρώτα μέρη όπου καλλιεργήθηκε το καλαμπόκι, ήταν επίσης από τις πρώτες περιοχές που καλλιέργησαν καυτερές πιπεριές, αβοκάντο και φασόλια; Αυτή η αρχαία κληρονομιά ζει ακόμη σήμερα στις ζωντανές αγορές τροφίμων της πολιτείας. Το αβοκάντο, ειδικά, παραμένει τόσο δημοφιλές όσο η ντομάτα, παρόλο που τεχνικά είναι φρούτο.

Στην Οαχάκα δε Χουάρες (Oaxaca de Juárez), την πρωτεύουσα της πολιτείας, ο καλύτερος τρόπος να γνωρίσετε την πιο σημαντική καλλιέργεια του κόσμου είναι η ξενάγηση με τίτλο «Γη, καλαμπόκι και φωτιά: γευστικό ταξίδι στις ρίζες της κουζίνας της Οαχάκα». Η περιοχή θεωρείται ευρέως η γαστρονομική κορυφή του Μεξικού, και η πόλη της Οαχάκα βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο της.

Στον δρόμο για το Πουέρτο Εσκοντίδο (περίπου 250 χλμ. μέσα από την οροσειρά Σιέρα Μάδρε δελ Σουρ (Sierra Madre del Sur), γύρω στις 6 ώρες οδικώς), ξεχωρίζουν δύο εξαιρετικές στάσεις:

- Σαν Μαρτίν Τιλκαχέτε (San Martín Tilcajete), διάσημο για τα πολύχρωμα αλεμπρίχες (alebrijes), τα φανταστικά ξύλινα πλάσματα της μεξικανικής λαϊκής τέχνης.

- Σαν Μπαρτόλο Κογιοτεπέκ (San Bartolo Coyotepec), πατρίδα της φημισμένης μαύρης κεραμικής, με το βαθύ φινίρισμα που γυαλίζει σαν καθρέφτης.

Μόλις φτάσετε στο Πουέρτο Εσκοντίδο, αφιερώστε χρόνο στις παραλίες και μετά πηγαίνετε στη λιμνοθάλασσα Μανιαλτεπέκ (Manialtepec) για τη νυχτερινή εκδρομή, για να δείτε το βιοφωταυγές πλαγκτόν που φωτίζει το νερό.

Ξέρετε ποιο είναι στ’ αλήθεια το πιο διάσημο πιάτο της Οαχάκα; Δεν είναι τα τάκος. Είναι το μόλε (mole). Αυτή η πλούσια, σύνθετη σάλτσα φτιάχνεται από ένα μείγμα καυτερών πιπεριών, σοκολάτας, ξηρών καρπών, σπόρων και πολλών μπαχαρικών. Δεύτερα στην τοπική λίστα είναι τα τσαπουλίνες (chapulines, τηγανητές ακρίδες), αλλά αυτά τα αφήνουμε στους πιο τολμηρούς. Αντί γι’ αυτά, δείτε πώς να φτιάξετε ένα σωστό μόλε στο σπίτι, από αυτά που μπορείτε να ρίξετε πάνω σε κοτόπουλο, χοιρινό ή όποια πρωτεΐνη σας αρέσει, και να το σερβίρετε όπως στο Μεξικό, με ρύζι και ζεστές τορτίγιες. Απλά υλικά, βαθιά γεύση. Φαγητό που σας ζεσταίνει την ψυχή.

Springler Link(Περιφερειακά οφέλη της κλιματικής αλλαγής), Advancing Earth and Space Sciences(Περιφερειακά οφέλη της κλιματικής αλλαγής), Mdpi(Περιφερειακά οφέλη της κλιματικής αλλαγής), National Science Review(Περιφερειακά οφέλη της κλιματικής αλλαγής), Ecology Society of America(Καλαμπόκι για παραγωγή ενέργειας), Journal of Environmental Quality(Καλαμπόκι για παραγωγή ενέργειας), Cambridge University Press(Καλαμπόκι για παραγωγή ενέργειας), American Chemical Society, (Αγελάδες για παραγωγή ενέργειας), Frontiers(Ιστορία του καλαμποκιού στην Οαχάκα του Μεξικού), Biotechnia (Ιστορία του αβοκάντο στην Οαχάκα του Μεξικού) Όλες οι εικόνες δημιουργήθηκαν με τεχνητή νοημοσύνη στο Fotor και στο Grok Imagine και έχουν σκοπό να αποδώσουν το θέμα που απεικονίζουν μεταφορικά, όχι πραγματολογικά.