−Μήπως είναι:
- a. Μπουένος Άιρες (Αργεντινή)
- b. Σάο Πάολο (Βραζιλία)
- c. Λονδίνο (Αγγλία)
- d. Αθήνα (Ελλάδα)
- e. Βερολίνο (Γερμανία)
+Και η απάντηση είναι...
Το Βερολίνο είναι μια ακόμη πόλη που αυτοανακηρύσσεται πρωτεύουσα της τέχνης του δρόμου στην Ευρώπη. Το μεγαλύτερο γεγονός της γερμανικής ιστορίας που εκτόξευσε τους καλλιτέχνες ήταν η πτώση του Τείχους του Βερολίνου το 1989. Πράγματι, αρκεί να επισκεφθείτε σήμερα το τείχος για να δείτε τα έργα εκατοντάδων καλλιτεχνών πάνω στα απομεινάρια του τείχους που, πέφτοντας, έδωσε ελπίδα στον κόσμο.
Την Αθήνα, στην Ελλάδα, οι Ευρωπαίοι τη θεωρούν πρωτεύουσα του γκράφιτι στην Ευρώπη, και αυτό το γκράφιτι μπορεί να είναι πανέμορφο, σε τεράστια κλίμακα. Σε μια χώρα γνωστή για τους εκφραστικούς ανθρώπους της, η Αθήνα προσθέτει και λίγο χάος στο μείγμα, έστω και με την καλή έννοια. Έτσι, μεγάλο μέρος του πληθυσμού εκφράζεται με τα χέρια του και οι υπόλοιποι με σπρέι και ρολά βαφής. Έχετε υπόψη ότι η Αθήνα δεν διαφέρει από καμία άλλη μεγάλη πόλη, με την έννοια ότι τα περισσότερα γκράφιτι δεν είναι ευχάριστα στο μάτι και τα καταλαβαίνουν μόνο άλλοι επίδοξοι γκραφιτάδες, ενώ οι πολλοί τα αντιπαθούν. Ωστόσο, ο αριθμός, το μέγεθος και η ποιότητα των γκράφιτι που πολλοί θα χαρακτήριζαν υπέροχη τέχνη ξεπερνούν κατά πολύ όλες τις άλλες πόλεις που έχουμε δει ως τώρα.
Μόνο με βάση τη φήμη, το Σάο Πάολο θα έπρεπε να πάρει το πρώτο βραβείο. Η πόλη είναι πιο χαοτική από την Αθήνα, με πληθυσμό εξίσου εκφραστικό. Δεν είναι όλη η τέχνη του δρόμου σε αυτή την τεράστια πόλη ευχάριστη στο μάτι. Την εποχή που η Βραζιλία ζούσε υπό δικτατορία, το γκράφιτι γεννήθηκε ως σημάδι διαμαρτυρίας και σκοπός του δεν ήταν η ομορφιά· στόχος του ήταν να στέλνει μηνύματα κατά της ανισότητας. Εμείς όμως θέλουμε να σας ευχαριστήσουμε, γι’ αυτό σας δείχνουμε γκράφιτι που είναι χάρμα οφθαλμών. Πιστεύουμε ότι η Βραζιλία έβαλε δύσκολα στην Αθήνα.
Ο τελευταίος μας διεκδικητής είναι η όμορφη πόλη του Μπουένος Άιρες. Στο επαγγελματικό ποδόσφαιρο, οι επιτυχίες της Βραζιλίας είναι ελαφρώς μπροστά από αυτές της Αργεντινής· μπορεί λοιπόν η Αργεντινή να περάσει μπροστά από την αντίπαλό της, τη Βραζιλία, στην τέχνη του δρόμου; Μπορεί να περάσει μπροστά από την Αθήνα; Η τέχνη του δρόμου που βλέπετε στο βίντεό μας προέρχεται όλη από μία γειτονιά του Μπουένος Άιρες, το Παλέρμο. Είναι μια γειτονιά γεμάτη μικρά μαγαζιά, καφέ και μπαρ. Προσέξτε πόσο ωραία δένει η τέχνη του δρόμου με το περιβάλλον, συχνά λειτουργώντας ως είσοδος ενός καταστήματος χωρίς να το επισκιάζει. Είναι το τέλειο έργο τέχνης για να το χαζεύετε καθισμένοι, απολαμβάνοντας τον καφέ ή την μπίρα σας. Σε μεγάλη κλίμακα, η Αθήνα ξεπερνά τη Βραζιλία σε αριθμό και μέγεθος. Είναι σαν να διαλέγετε τη Νέα Υόρκη ή το Ντουμπάι για στιγμές στο Instagram που δείχνουν μεγαλείο. Όταν όμως είστε σε διακοπές, η τέχνη του δρόμου στο Μπουένος Άιρες είναι πιο χαλαρωτική και πιο ήρεμη, την ώρα που πίνετε το ποτό σας. Γι’ αυτό, το Μπουένος Άιρες κερδίζει το στέμμα της παγκόσμιας πρωτεύουσας της τέχνης του δρόμου.
+Μια γρήγορη ξενάγηση στο μουσείο, με ψήγματα σοφίας μέσα
Πώς θα κατέτασσε κανείς την τέχνη του δρόμου στην Αργεντινή; Ως μοντέρνα τέχνη ή ως λατινοαμερικανική τέχνη του 20ού αιώνα; Ανάλογα με την απάντηση σε αυτή την ερώτηση, υπάρχει διαφορετικό μουσείο να επισκεφθεί κανείς.
Αν η τέχνη του δρόμου είναι μοντέρνα τέχνη, τότε, για να μείνουμε στο θέμα μας, πρέπει να επισκεφθούμε το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης του Μπουένος Άιρες (Museo de Arte Moderno de Buenos Aires), γνωστό και ως MAMBA. Το μουσείο βρίσκεται χωμένο σε μια άλλη μοδάτη συνοικία της πόλης, το Σαν Τέλμο (San Telmo).
Αν η τέχνη του δρόμου είναι λατινοαμερικανική τέχνη του 20ού αιώνα, τότε, για να μείνουμε στο θέμα μας, πρέπει να επισκεφθούμε το Μουσείο Λατινοαμερικανικής Τέχνης του Μπουένος Άιρες (Museo de Arte Latinoamericano de Buenos Aires), γνωστό και ως MALBA. Η συλλογή του περιλαμβάνει έργα επιφανών καλλιτεχνών που οι περισσότεροι γνωρίζουμε, όπως η Φρίντα Κάλο, ο Ντιέγκο Ριβέρα και ο Αργεντινός ζωγράφος Αντόνιο Μπέρνι (Antonio Berni).
Επειδή η τέχνη του δρόμου συνεχίστηκε και στον 21ο αιώνα, διαλέγουμε το MAMBA αντί για το MALBA· γι’ αυτό θα σας δείξουμε ένα απόσπασμα από το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης του Μπουένος Άιρες.
+ Αφού είμαστε στην Αργεντινή, πρέπει να ακούσουμε...
Από τα 8 δισεκατομμύρια ανθρώπους αυτού του πλανήτη, μια δημοσκόπηση πιθανότατα θα έβγαζε είτε τον Ντιέγκο Μαραντόνα είτε τον Λιονέλ Μέσι ως τον Αργεντινό που γνωρίζουν οι πολλοί. Είναι κάτι παραπάνω από διάσημοι ποδοσφαιριστές, με τον Μέσι να θεωρείται συχνά ο καλύτερος όλων των εποχών. Τρίτη στη λίστα, όμως, πρέπει να είναι η Εύα Περόν ή, όπως τη γνωρίζει ο κόσμος και οι Αργεντινοί, η Έβιτα. Πόσες πολιτικές προσωπικότητες, πόσο μάλλον γυναίκες πολιτικοί, μπορούν να καυχηθούν ότι έγιναν θέμα μεγάλων μιούζικαλ, θεατρικών παραστάσεων και ταινιών εκτός της χώρας τους, χωρίς να προέρχονται από τα 5 πλουσιότερα έθνη του κόσμου; Ελάχιστες. Έχει ακόμη και ένα μουσείο αφιερωμένο στη ζωή της στο Μπουένος Άιρες.
Η Εύα Περόν γεννήθηκε φτωχή και έγινε ηθοποιός πριν παντρευτεί τον Χουάν Περόν, ο οποίος αργότερα έγινε πρόεδρος της Αργεντινής. Η ιστορία της ζωής της, μια ιστορία υπέρβασης των αντιξοοτήτων, άγγιξε πολλούς Αργεντινούς, και εκείνη χρησιμοποίησε τη θέση της για να υπερασπιστεί τα εργατικά δικαιώματα, την ψήφο των γυναικών και την κοινωνική πρόνοια. Η Έβιτα έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ψήφιση του νόμου για την ψήφο των γυναικών στην Αργεντινή το 1947. Ίδρυσε επίσης το Ίδρυμα Εύα Περόν, που έδινε υποτροφίες και έχτιζε σπίτια, νοσοκομεία και άλλες κοινωνικές παροχές για τους φτωχούς. Αυτό την έκανε αγαπημένη μορφή της εργατικής τάξης και των φτωχών.
Δυστυχώς, ένας νεανικός και πρόωρος θάνατος είναι μερικές φορές αυτό που κάνει τους πάντες να σε θυμούνται, αφού η ιστορία και τα μέσα ενημέρωσης τείνουν να τιμούν όσους καίγονται σαν πυροτέχνημα, περισσότερο από όσους σκουριάζουν σιγά σιγά. Το 1952 πέθανε από καρκίνο στη φρικτά νεαρή ηλικία των 33 ετών, έχοντας κάνει όλα τα μεγάλα της έργα μέσα σε μόλις 6 χρόνια ως Πρώτη Κυρία της Αργεντινής. Ωστόσο, η Εύα Περόν ήταν και αμφιλεγόμενη μορφή. Οι επικριτές της την κατηγορούσαν ότι ήταν αυταρχική, ότι προωθούσε τη βία και τον φανατισμό για να φέρει την αλλαγή, ενώ η πολυτελής ζωή της, καρπός του καπιταλισμού, θεωρούνταν υποκριτική δεδομένης της αντικαπιταλιστικής της ρητορικής. Παρά τις επικρίσεις αυτές, δεν μπορεί να αρνηθεί κανείς ότι η Εύα Περόν ήταν μοναδική και επιδραστική μορφή της ιστορίας της Αργεντινής. Δεν χρειάζεται να είσαι τέλειος για να κάνεις τη διαφορά.
Αυτό όμως γεννά και το εξής ερώτημα: Γιατί ένας φτωχός άνθρωπος που δίνει και την τελευταία του στιγμή ή την τελευταία του δεκάρα για να βοηθήσει έναν άλλον δεν τιμάται, ενώ τιμώνται όσοι δίνουν ένα μικρό κλάσμα από τον τεράστιο πλούτο και τον χρόνο τους; Είναι πιο σημαντικό να αγγίξεις τη ζωή ενός ανθρώπου ή τις ζωές πολλών; Με όλη την αντικαπιταλιστική ρητορική που κυκλοφορεί, η πλειονότητα των ανθρώπων στηρίζει ή σέβεται μόνο όσους έχουν χρήματα, και η Εύα, αν και ανθρωπίστρια, είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ο γράφων δεν έχει τις απαντήσεις, γι’ αυτό τιμούμε τη ζωή της, με αυτό το τραγούδι, όπως της αξίζει.
+ Ο κάτοχος του παγκόσμιου ρεκόρ σε κυκλοφορίες τραγουδιών
Ποια πιο ωραία λόγια θα μπορούσαν να σας καρφωθούν στο μυαλό; Πόση από τη δυστυχία μας οφείλεται στο ότι δεν αφήνουμε πίσω το παρελθόν; Πώς το αντιμετωπίζει ένας διάσημος που του θυμίζουν συνεχώς τα λάθη του παρελθόντος στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, και σε όλα τα μέσα ενημέρωσης γενικά; Είμαι βέβαιος ότι όλοι θα θέλαμε να μάθουμε αυτά τα μυστικά.
Ο Καλαμάρο (Andrés Calamaro) ξεκίνησε τη μουσική του καριέρα από μικρός. Μπήκε στο πρώτο του συγκρότημα, τους Raíces, όταν ήταν μόλις 17 ετών. Ωστόσο, έγινε ευρέως γνωστός ως μέλος του ροκ συγκροτήματος Los Rodríguez τη δεκαετία του 1990. Το συγκρότημα ήταν πολύ δημοφιλές στην Ισπανία και στην Αργεντινή, και ο δίσκος τους «Sin Documentos» θεωρείται κλασικός του ισπανόφωνου ροκ της δεκαετίας του ’90. Εντάξει, τον αναφέρουμε ως είδωλο της ροκ, αλλά αυτό συμβαίνει επειδή δεν χωράει σε κανένα είδος, αφού τα τραγούδια του κινούνται από την ποπ στη ρέγκε, στο φλαμένκο, ακόμη και στην αργεντίνικη παραδοσιακή μουσική. Φυσικά, στη μουσική του έχει ενσωματωθεί και το μουσικό δώρο του τάνγκο που η Αργεντινή χάρισε στον κόσμο.
Ο Καλαμάρο είναι επίσης ακούραστος τραγουδοποιός, αφού κατέχει το Παγκόσμιο Ρεκόρ Γκίνες για τα περισσότερα τραγούδια που κυκλοφόρησαν μέσα σε μία μέρα. Το 2010 κυκλοφόρησε ένα ψηφιακό άλμπουμ με τίτλο «On the Rock» που περιείχε τα απίστευτα 208 τραγούδια. Σκεφτείτε το: αν εκείνη τη μέρα δεν κοιμήθηκε, σημαίνει ότι έγραφε, ηχογραφούσε και ανέβαζε ένα τραγούδι περίπου κάθε 8 λεπτά. Μια τέτοια ψυχαναγκαστική ορμή, όμως, προδίδει ένα άλλο πρόβλημα στο οποίο μπορεί να γίνει επιρρεπής ένας φιλόδοξος άνθρωπος αν δεν προσέχει, τον εθισμό· και ναι, αυτός ο καλλιτέχνης πάλεψε με τις ουσίες στα πρώτα χρόνια της ζωής του.
Μπορείτε να ακούσετε δείγμα της μουσικής του εδώ. Όσο είστε στο Μπουένος Άιρες, μην παραλείψετε να περάσετε από το Makena Cantina Club. Κάθε βράδυ φιλοξενεί διαφορετικά μουσικά είδη, από ρέγκε μέχρι ροκ, προσφέροντας κάθε φορά μια νέα μουσική εμπειρία. Το Niceto Club στο Παλέρμο είναι ιδανικό για την εναλλακτική σκηνή, αλλά όταν είσαι στη Ρώμη κάνεις ό,τι κάνουν οι Ρωμαίοι... (δηλαδή στην Αργεντινή) πρέπει να χορέψουμε τάνγκο στο «Tango Porteño» και να απολαύσουμε τα ντόπια μουσικά είδη που έχουν διαποτίσει όλο τον κόσμο.
+ Πρέπει να μιλήσουμε για ποδόσφαιρο
Όταν γράφω αυτά τα άρθρα, προσπαθώ πολύ να βρω ντόπιους διάσημους που ίσως δεν είναι γνωστοί έξω από τη χώρα τους. Μετά όμως συνειδητοποίησα ότι, αν δεν έγραφα για τον Μαραντόνα ή τον Μέσι, όποιος ζει στην Αργεντινή και αποφασίσει να διαβάσει αυτό το άρθρο δεν θα με συγχωρούσε ποτέ. Δυστυχώς, τι μπορώ να προσθέσω εγώ, ένας κοινός θνητός που οι γνώσεις του για το ποδόσφαιρο φτάνουν σε άλλους 3 παίκτες πέρα από αυτούς τους δύο, στους τόμους βιβλίων και στο υλικό που έχει ήδη γραφτεί και γυριστεί γι’ αυτούς; Γι’ αυτό έφτιαξα ένα βίντεο με γκολ του Μαραντόνα και του Μέσι που φαίνονται αρκετά εντυπωσιακά και θα αλλάξουν γνώμη σε όποιον έχει το παραπάνω στερεότυπο. Ελπίζω να εξευμενίσει την Αργεντινή και οι φίλαθλοι εκεί να συμφωνήσουν με την επιλογή των γκολ μου· και φυσικά, όλοι ξέρουμε με ποιο γκολ ξεκινά το βίντεο.
+Η φύση στα καλύτερά της, σε ένα βίντεο στο YouTube
Αν και εδώ στα «Ταξίδια για σπιτόγατους» συνήθως προτιμάμε τις μικρές πόλεις και την παρθένα φύση, αυτή τη φορά αλλάζουμε ταχύτητα. Αναζητούμε ένα ήσυχο, ανέγγιχτο φυσικό σημείο μέσα στο Μπουένος Άιρες. Αυτό το καταφύγιο είναι ένα δροσερό διάλειμμα από τις εξερευνήσεις στην πόλη. Διαλέξαμε προσεκτικά τις εξής τέσσερις επιλογές:
- Γνωστό ως Bosques de Palermo ή Parque Tres de Febrero, αυτό το αστικό πάρκο είναι ο μεγαλύτερος χώρος πρασίνου του Μπουένος Άιρες. Είναι πανέμορφα στολισμένο με έναν ροδόκηπο, πολλές λίμνες, ακόμη και ένα πλανητάριο.
- Το Parque Lezama, στην ιστορική συνοικία Σαν Τέλμο, φημίζεται για τους ελκυστικούς χώρους πρασίνου του και για τον ρόλο του στην ιστορία της Αργεντινής, αφού λέγεται ότι εκεί ιδρύθηκε το Μπουένος Άιρες.
- Μην παραλείψετε να επισκεφθείτε τον Βοτανικό Κήπο Carlos Thays (Jardín Botánico Carlos Thays) όταν βρίσκεστε στο Παλέρμο για την τέχνη του δρόμου και για ένα χαλαρωτικό ποτό. Αυτός ο βοτανικός παράδεισος έχει περίπου 5.000 φυτά από όλο τον κόσμο, συναρπαστικά θερμοκήπια και έναν μαγευτικό κήπο με πεταλούδες.
- Τέλος, σκεφτείτε μια επίσκεψη στο Parque Centenario. Βρίσκεται στη γειτονιά Καμπαγίτο (Caballito) και, αγαπημένο των ντόπιων, έχει μια μεγάλη λίμνη, ένα αμφιθέατρο και το Μουσείο Φυσικών Επιστημών Bernardino Rivadavia. Αυτά τα πάρκα είναι κάτι περισσότερο από χώροι αναψυχής: είναι πολιτιστικοί κόμβοι όπου κάτοικοι και τουρίστες απολαμβάνουν εκδηλώσεις και εκθέσεις τέχνης.
Στο τέλος διαλέξαμε το μεγαλείο, για να ισορροπήσουμε τα απλά αξιοθέατα στα οποία στρέψαμε νωρίτερα τον αναγνώστη. Γι’ αυτό επισκεπτόμαστε το Parque Tres de Febrero.
+Το ξέρατε;
Η τέχνη του δρόμου στην παγκόσμια σκηνή ήταν πάντα στα όρια της παρανομίας, με τις εταιρικές χορηγίες να χρηματοδοτούν ένα μέρος της νόμιμης τέχνης του δρόμου. Στο Μπουένος Άιρες, όμως, η πόλη αποφάσισε να χρηματοδοτήσει την τέχνη του δρόμου από τη δική της τσέπη, η πρώτη που το έκανε, το 1997, για να αναζωογονήσει τις υποβαθμισμένες περιοχές. Τα αποτελέσματα του προγράμματος «Urban Colors» (Χρώματα της πόλης) είναι κάτι παραπάνω από καλά, με αρκετά φεστιβάλ και περιηγήσεις τέχνης του δρόμου να φυτρώνουν σε διάφορες γωνιές της πόλης, όπως αυτή η περιήγηση. Η ντόπια σκηνή έχει δώσει μάλιστα και όνομα στη μοναδική τέχνη του δρόμου της: fileteado (φιλετεάδο).
+Τι μου προτείνει το Trip Advisor
Έχει πολύ περισσότερο γούστο να ριχτεί κανείς στο άγνωστο χωρίς ξεναγό, για να ανακαλύψει εκείνο το διαμαντάκι που οι ταξιδιωτικοί ιστότοποι και οι οδηγοί δεν θέλουν ή δεν ξέρουν να σας δείξουν. Πόσοι από εμάς, όμως, έχουμε πέσει θύματα εγκλημάτων που στοχεύουν τουρίστες και από τότε αποφεύγουμε να περπατάμε σε τυχαίους άγνωστους δρόμους, σε τυχαίες άγνωστες γειτονιές; Μια μεγάλη πόλη είναι μεγάλη πόλη, όσο ασφαλή κι αν σας λένε οι ντόπιοι ότι είναι. Για όσους λοιπόν κάηκαν στον χυλό και φυσάνε και το γιαούρτι, αλλά θέλουν ακόμη τη συγκίνηση να επισκέπτονται τυχαίες άγνωστες περιοχές, ορίστε μια ιδιωτική ξενάγηση για εσάς.
+Το τέλειο εστιατόριο στο σπίτι
Στη Βόρεια Αμερική τα λένε Hot Pockets, στην Ιταλία έχουν τα καλτσόνε, αλλά στην Αργεντινή έχουν τις εμπανάδας (empanadas), το υπέροχο φαγητό-παρηγοριά, ιδανικό για τους πλανόδιους πωλητές, που θα το βρείτε σε πολλές μεγάλες πόλεις σε όλο τον κόσμο. Στην ουσία είναι πιτάκια από ζύμη, ψητά ή τηγανητά, γεμισμένα με κάθε λογής υλικά που δεν θα βρείτε σε ένα καλτσόνε ή σε ένα Hot Pocket. Το καθένα ξεχειλίζει από μια ξεχωριστή, πεντανόστιμη γεύση. Δεν μένετε κοντά σε μεγάλη πόλη; Κανένα πρόβλημα. Έχουμε μια σπιτική συνταγή για εμπανάδας, για να φέρετε αυτή τη διεθνή απόλαυση στην κουζίνα σας.
+Πηγές και σύνοψη της περιήγησης
Select Latin America(Έβιτα), Journal of feminism and Gender studies(Έβιτα), Journal of the Royal Anthropolical Institute(Έβιτα), Sage journals(Έβιτα), Εθνική Βιβλιοθήκη της Σερβίας(Έβιτα), Life Persona(Αντρές Καλαμάρο)
Οι πηγές των φωτογραφιών αναγράφονται πάνω σε κάθε φωτογραφία. Οι υπόλοιπες εικόνες έχουν δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη (Grok Imagine και Claude) και είναι ενδεικτικές, όχι πραγματικές.
