Ζήστε τις θυσίες που έκαναν οι πολλοί για να βοηθήσουν τον έναν, μια απόδειξη του ατομικισμού

Ο ατομικισμός είναι σχεδόν βρισιά σήμερα ανάμεσα στη μορφωμένη ελίτ, αφού τάχα όλα είναι θέμα ομάδας. Ή μήπως όχι; Ένας άλλος όρος για τον ατομικισμό είναι ο εγωισμός, η ιδέα ότι βάζουμε τις ανάγκες του ενός πριν από τις ανάγκες των πολλών. Αντίθετα με τον δημοφιλή μύθο, αυτό δεν σημαίνει ιδιοτέλεια, αλλά απλώς την ιδέα ότι, βοηθώντας το άτομο, βοηθάς περισσότερο το σύνολο ή την ομάδα. Είναι ένας τρόπος σκέψης. Αργότερα θα δούμε τα οφέλη του άλλου τρόπου σκέψης, αλλά προς το παρόν ας δούμε μερικά συγκεκριμένα παραδείγματα για το πώς οι ανάγκες του ενός μπορούν να αλλάξουν τις ζωές πολλών.

Στις 5 Αυγούστου 2010, 33 μεταλλωρύχοι βρίσκονταν 700 μέτρα κάτω από τη γη και εξόρυσσαν χαλκό για το ορυχείο χαλκού και χρυσού του Σαν Χοσέ (San José) στη Χιλή, όταν ένα κομμάτι διορίτη 700.000 τόνων, ενός σκληρού και ανθεκτικού πετρώματος που χρησιμοποιείται στις κατασκευές, έπεσε και έκλεισε τη μοναδική τους έξοδο. Η εταιρεία εκμετάλλευσης ήξερε ότι οι μεταλλωρύχοι είχαν εγκλωβιστεί, αλλά δεν είχε ιδέα αν ήταν ζωντανοί ούτε πού ακριβώς βρίσκονταν. Έτσι, άνοιξε στενές ερευνητικές γεωτρήσεις για να τους εντοπίσει. Στις 22 Αυγούστου 2010, 17 μέρες αργότερα, η ερευνητική γεώτρηση πέτυχε, αφού οι μεταλλωρύχοι είδαν το τρυπάνι και έδεσαν πάνω του ένα χαρτάκι που έγραφε «Estamos bien en el refugio los 33» (Είμαστε καλά στο καταφύγιο, και οι 33). Τώρα που η εταιρεία ήξερε πού ήταν οι μεταλλωρύχοι, χρειάστηκαν άλλες 52 μέρες για να ανοίξει μια τρύπα αρκετά φαρδιά για να τους βγάλει, με έναν αργό και χρονοβόρο τρόπο που δεν θα τους σκότωνε. Στις 13 Οκτωβρίου 2010, 69 μέρες αφότου εγκλωβίστηκαν οι μεταλλωρύχοι, τηλεοπτικά συνεργεία από όλο τον κόσμο μάς έδιναν ζωντανή κάλυψη, καθώς η τρύπα ήταν επιτέλους αρκετά φαρδιά και βαθιά για να ανεβάσουν τους μεταλλωρύχους έναν έναν, σε ένα θέαμα θριάμβου και χαράς που έκανε ολόκληρο τον πλανήτη να πανηγυρίζει καθώς διασώζονταν.

Παρά όλες τις αστοχίες που οδήγησαν σε αυτό, πρέπει να το αναγνωρίσουμε στη χιλιανή κυβέρνηση, στους ιδιοκτήτες του ορυχείου και στους ανταγωνιστές τους. Όλοι ένωσαν τους πόρους τους και έκαναν θυσίες για να σώσουν αυτούς τους εργάτες. Αυτή είναι μία πλευρά της ιστορίας, αλλά όχι ο λόγος που η ιστορία αυτή βρίσκεται εδώ.

Τις πρώτες μέρες μετά την κατάρρευση, οι εγκλωβισμένοι μεταλλωρύχοι αποφάσισαν να μοιράσουν ισόποσα όσο φαγητό είχε απομείνει, βάζοντας τη δικαιοσύνη πάνω από την ατομική δύναμη. Αυτό σήμαινε ότι κάθε μεταλλωρύχος έπαιρνε δύο κουταλιές τόνο και μισό ποτήρι γάλα κάθε 48 ώρες. Πραγματικά ελάχιστη ποσότητα, και είναι απορίας άξιο πώς κράτησαν αυτή τη μερίδα και την κοινωνική τάξη επί 17 μέρες. Μόλις έγινε γνωστό ότι ήταν ζωντανοί, ο καθένας πήρε διαφορετική υποστήριξη, ανάλογα με το πώς είχε αντέξει τις πρώτες 17 μέρες. Με άλλα λόγια, δόθηκε προτεραιότητα στις προσωπικές ανάγκες του καθενός, άρα στις ανάγκες του ενός. Αυτή η προτεραιότητα στον έναν είναι που επέτρεψε στους επιζώντες να αντέξουν από τη 18η ως την 69η μέρα. Έχετε υπόψη ότι το να μείνεις εγκλωβισμένος κάτω από τη γη τόσο καιρό και να επιζήσεις δεν έχει προηγούμενο. Οι διασώστες και οι επιζώντες διάλεξαν τον δρόμο της βοήθειας στον έναν, ώστε να επιζήσουν όλοι, χωρίς να πεθάνει ούτε ένας μεταλλωρύχος. Είναι πραγματικά αξιοσημείωτο. Το 2023, όλοι οι μεταλλωρύχοι εκτός από δύο έλαβαν περίπου 1,4 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ από τη χιλιανή κυβέρνηση ως αποζημίωση για την έλλειψη κρατικής εποπτείας που οδήγησε στην καταστροφή, ενώ οι άλλοι δύο αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στην αγωγή.

Στις ταινίες του Χόλιγουντ βλέπουμε συχνά ένα κυρίαρχο θέμα: την ακλόνητη αποφασιστικότητα του αμερικανικού στρατού να μην εγκαταλείπει κανέναν από τους άντρες του, να χαλάσει ο κόσμος. Σκεφτείτε μόνο μεγάλες εισπρακτικές επιτυχίες όπως «Η διάσωση του στρατιώτη Ράιαν». Αν και τα πρόσφατα γεγονότα στο Αφγανιστάν αμφισβητούν αυτή την παραδοχή, θα αφήσουμε αυτό το θέμα για άλλη μέρα. Αυτή τη στιγμή, ας στρέψουμε το βλέμμα μας μακριά από τις ΗΠΑ, για να αναγνωρίσουμε την παγκόσμια απήχηση αυτού του ήθους. Πάμε στη Σομαλία, το σκηνικό της μεγάλης επιτυχίας του 2001 «Μαύρο Γεράκι: Η κατάρριψη» (Black Hawk Down), μιας ακόμη ταινίας όπου οι ανάγκες του ενός όντως ξεπέρασαν τις ανάγκες των πολλών. Στη Σομαλία, κατά τη διάρκεια της ίδιας σύγκρουσης, βρίσκουμε τον άνθρωπο του οποίου οι ανάγκες υπερτερούν των αναγκών των πολλών.

Ο άνθρωπος αυτός είναι η Δρ Χαουά Άμπντι (Hawa Abdi), Σομαλή γιατρός. Τόσο σεβαστή στη χώρα της, που όταν το 2010 ένοπλες ομάδες τη συνέλαβαν και τη φυλάκισαν μέσα από το νοσοκομείο της, στην ίδια της την ιδιοκτησία, αφέθηκε αμέσως ελεύθερη. Η ένοπλη ομάδα συνέλαβε τη γιατρό δηλώνοντας ότι οι γυναίκες δεν μπορούν να διοικούν νοσοκομεία. Οι κόρες της, με τη βοήθεια των μέσων ενημέρωσης, έβγαλαν τη μητέρα τους στα μέσα για να υπερασπιστεί την υπόθεσή της, και πέτυχαν την απελευθέρωσή της με τη στήριξη του κοινού. Μη μένοντας ικανοποιημένη με μια απλή απελευθέρωση, η Δρ Άμπντι κατάφερε μάλιστα να κάνει την ένοπλη ομάδα να ζητήσει δημόσια συγγνώμη. Τόσο μεγάλο σεβασμό είχε κερδίσει αυτή η γυναίκα από όλες τις σομαλικές φατρίες, αφού όλοι, ανεξαρτήτως πεποιθήσεων, τη θεωρούσαν ανέγγιχτη. Αυτή είναι η απόλυτη δύναμη και ο απόλυτος σεβασμός που μπορεί ποτέ να ελπίζει να κατακτήσει ένας άνθρωπος.

Η Δρ Άμπντι ή «Μάμα Χαουά», όπως τη φώναζαν με αγάπη, αποφάσισε να σπουδάσει ιατρική όταν η μητέρα της πέθανε στη γέννα. Αφού πήρε το πτυχίο ιατρικής στην Ουκρανία, επέστρεψε στη Σομαλία ως η πρώτη γυναίκα μαιευτήρας στην ιστορία της χώρας. Αργότερα πρόσθεσε στα προσόντα της και πτυχίο νομικής από το Εθνικό Πανεπιστήμιο της Σομαλίας στο Μογκαντίσου, όπου στη συνέχεια δίδαξε ως επίκουρη καθηγήτρια Ιατρικής. Αργότερα, τη δεκαετία του 1990, μετέτρεψε το σπίτι της σε ένα μικρό παιδιατρικό ιατρείο. Όταν ξέσπασε ο εμφύλιος, η ιδιοκτησία της έγινε ασφαλές καταφύγιο πρώτα για τους υπαλλήλους της, μετά για την οικογένειά της, μετά για τις οικογένειες των υπαλλήλων της, και τελικά 90.000 άνθρωποι που έφευγαν από τον πόλεμο έκαναν σπίτι τους την ιδιωτική της γη. Σε εκείνο το σημείο, η νέα της πόλη πήρε το όνομα Hawa Abdi Hope Village (Χωριό Ελπίδας Χαουά Άμπντι). Αυτούς τους 90.000 ανθρώπους τους φρόντιζαν τρεις γιατροί: η ίδια και οι δύο κόρες της. Σε ηλικία 73 ετών, το 2020, αναπαύθηκε.

Ας περάσουμε στον κόσμο των μεγάλων επιχειρήσεων, όπου ο ένας είναι η επιχείρηση και οι πολλοί είναι οι εργαζόμενοι. Ο Λι Ιακόκα (Lee Iacocca) ήταν ο διάσημος διευθύνων σύμβουλος της αυτοκινητοβιομηχανίας τη δεκαετία του ’80 και στις αρχές του ’90, όπως είναι σήμερα ο Έλον Μασκ. Ήταν παντού, σε κάθε ειδησεογραφική ροή και σε πολλές διαφημίσεις για τα αυτοκίνητα της Chrysler. Η Chrysler κόντευε να χρεοκοπήσει στις αρχές της δεκαετίας του ’80 και να ξεπουλήσει το όνομά της για ανταλλακτικά. Ακλόνητος, ο Λι έκανε το αδιανόητο και έπεισε τους συνδικαλισμένους εργαζομένους του να βάλουν την εταιρεία πρώτη και να δεχτούν σημαντικές περικοπές μισθών, ώστε να εξασφαλιστούν τα κρατικά δάνεια που έσωσαν την εταιρεία. Μετά τη διάσωση, η Chrysler κυκλοφόρησε τη μεγαλύτερη καινοτομία της, το πρώτο πραγματικό μίνι βαν στον κόσμο που οδηγούνταν σαν αυτοκίνητο (το Dodge Caravan), και το οικονομικό K-Car. Και τα δύο είχαν τιμές φτιαγμένες για τις ανάγκες της μέσης οικογένειας, που τα άρπαξε, αφήνοντας τον ανταγωνισμό να τρώει τη σκόνη τους σε κέρδη και πωλήσεις. Στην ακριβή πλευρά της γκάμας, βοήθησε να δημιουργηθεί το Dodge Viper, το καλύτερο αμερικανικό muscle car της εποχής. Δυστυχώς, 20 χρόνια αργότερα, αφού έφυγε ο χαρισματικός ηγέτης της, η εταιρεία χρειάστηκε νέα διάσωση το 2006, γιατί έχασε το μαγικό του άγγιγμα. Παρ’ όλα αυτά, αυτή είναι μια περίπτωση όπου ο ένας (η εταιρεία) υπερτέρησε των αναγκών των εργαζομένων.

Αφού μιλήσαμε για τον Λι Ιακόκα, γιατί να μη μιλήσουμε και για τον σύγχρονό του, τον Έλον Μασκ; Το 2009 η Tesla δεν πήγαινε πουθενά, χωρίς ούτε έναν μεγάλο επενδυτή να πιστεύει σε αυτήν, όταν ο Έλον ήταν στην πρώτη του χρονιά ως διευθύνων σύμβουλος. Ξόδεψε όλη του την περιουσία στην Tesla για να την αναστήσει, φέρνοντας έτσι επανάσταση στον κόσμο μας και κάνοντας όλους να δεχτούν να οδηγούν ηλεκτρικό αυτοκίνητο. Το έκανε επειδή δεν ήταν καν σίγουρος ότι θα κατάφερνε το θαύμα να κρατήσει την Tesla ζωντανή, γι’ αυτό αρνιόταν να ζητήσει χρήματα από άλλους, ώσπου μια μέρα αναγκάστηκε να ζητήσει 50 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ από την Daimler, αφού είχε εξαντλήσει την προσωπική του περιουσία. Η νοοτροπία του, που δεν το έβαζε ποτέ κάτω, πέρασε και στους εργαζομένους του, αφού πολλοί λένε ότι δούλευαν ακούραστα χωρίς να τους πιέζει κανείς, απλώς επειδή είχαν απορροφήσει την ενέργεια του διευθύνοντος συμβούλου τους. Λίγοι άνθρωποι αντέχουν τον τρόπο ζωής του Έλον, αλλά τελικά όλοι τον άντεξαν αρκετά ώστε να γίνει η Tesla γνωστή σε κάθε σπίτι. Κάποιοι δεν άντεχαν άλλο τις ώρες εργασίας και έφυγαν για να φτιάξουν ηλεκτρικά οχήματα αλλού, και πολλοί έμειναν. Αλλά ακόμη και όσοι έφυγαν, γενικά, θαυμάζουν τον άνθρωπο με δέος. Κι αυτό γιατί, ως ομάδα, με τη σκληρή τους δουλειά, άλλαξαν όλοι μαζί τον κόσμο σώζοντας τον έναν, την Tesla.

Yale Law (Δρ Χαουά Άμπντι), Automotive Hall of Fame (Λι Ιακόκα), Harvard Business Review (Οι 33), Mining.com (Οι 33), The Guardian (Οι 33), Business Insider (Έλον Μασκ)

Οι πηγές των φωτογραφιών αναγράφονται πάνω σε κάθε φωτογραφία. Οι υπόλοιπες εικόνες έχουν δημιουργηθεί με τεχνητή νοημοσύνη (Grok Imagine και Claude) και είναι ενδεικτικές, όχι πραγματικές.